Yuri Serov, Professor Conservatorium St. Petersburg

Academic Symphony Orchestra of the St. Petersburg Philharmonia<br />
Walter Proost<br />
Eliane Rodrigues

Música Romântica - 2010

Het filharmonisch orkest arriveerde in Saas-Fee vanuit een ongelooflijk verstikkend en heet Sint-Petersburg. 7 augustus ging met name de geschiedenis in als de heetste dag die de stad ooit gekend heeft. De temperatuur steeg er tot 40 °C, en de nacht dat de muzikanten naar Zurich vlogen, barstte er een verschrikkelijke onweersbui los die zo krachtig was, dat het vertrek van het vliegtuig moest worden uitgesteld.

De koelte tussen de bergen in het Saastal gaf de terugkeer van het orkest naar Música Romântica na een pauze van vijf jaar een speciale betekenis. De rustige sfeer die de muzikanten herinnerde aan de bijna gelijkaardige rust in hun thuisstad, de schoonheid van de omringende bergen en de ongewoon heldere en stimulerende lucht werden nog versterkt door de aangename temperatuur die hen in staat stelde om met plezier datgene te doen waar ze het meest van hielden: muziek maken.

09/08/2010
De muzikanten van het filharmonisch orkest uit Sint-Petersburg gaven al snel iets moois terug voor de Zwitserse idylle. De dag na hun aankomst vertolkten ze al een briljante versie van Scheherazade. Het orkest onder leiding van Alexander Dmitriev klonk fris en vloeiend, en de indrukwekkende vertolkingen van de vele solospelers in het orkest (allereerst Alexander Shustin in de vioolsolo's, en klarinettist Adil Fedorov) werden beloond met een stevig applaus van het publiek. Dit wonderlijke verhaal uit het Oosten, waarvan de schitterende scènes uit de zuidelijke zeeën en de krachtige waterbewegingen fantastisch in muziek werden gevat door de voormalige marineofficier Nikolai Andreevich Rimsky-Korsakov, vormde een schril contrast met de besneeuwde Alpentoppen en creëerde een surrealistisch effect dat toch schitterend paste bij dit evenement.

Ik was alvast heel tevreden dat Musica Romantica terug was en dat we dit schitterende symfonieorkest opnieuw kunnen beluisteren tussen deze enorme landschappen, waar eeuwige stilte heerst.

In het tweede deel van het concert speelde Eliane Rodrigues het concert in b-mineur van Tchaikovski. Haar muziekvertolking was eens te meer erg individueel en persoonlijk, compleet anders dan wat we eerder hadden gehoord. Voeg daar nog betoverende tempo's en een ongelooflijk temperament aan toe, combineer dat met een precieze en gevoelige begeleiding door maestro Dmitriev en zijn orkest, en je krijgt een schitterende avond vol artistieke ontdekkingen en vreugde.

11/08/2010
De vertolking door Eliane Rodrigues van het Concerto in F minor van Chopin zou ik omschrijven als een van de mooiste muzikale pagina's van het festival van dit jaar. Het soort pagina's dat je steeds opnieuw wilt herlezen. Eliane dirigeerde het concert zelf die avond, maar zelfs de grootste criticus zou geen enkele fout hebben kunnen ontdekken toen ze de vele artistieke activiteiten combineerde.

De concerten van Chopin laten nooit enige concurrentie vermoeden tussen het orkest en de pianosolo's, wat nochtans typisch is voor het instrumentale concertgenre, noch suggereren ze enige overmaat aan orkestrale textuur. De piano domineert volledig, en wordt slechts licht ondersteund door een orkest (zoals balletdansers soms doen) met een relatief beperkt aantal orkestleden. De pianiste had de tijd om de muzikanten alle nodige introducties uit het hoofd te bezorgen (denk aan de gekende regel van dirigenten uit het verleden: "zorg ervoor dat de partituur in je hoofd zit, zodat je niet met je hoofd in de partituur zit"), en tegelijkertijd inspireerde ze de partners met een opvallend eerlijke, bewogen en toch erg vurig prestatie. Dit is "haar" muziek, waarmee ze eenieder die niet onbewogen blijft bij kunst, tot tranen toe kan bewegen. Maar "haar" Chopin is nooit mierzoet of verwijfd, zwak of huilerig. Wanneer zij deze muziek vertolkt, is de componist zoals we ons hem inbeelden of zoals we hem zouden willen horen.

Een speciaal hoogtepunt die woensdagavond was dat tijdens het tweede deel ook het concert in e-mineur van Chopin werd vertolkt. De pianiste (die tegelijkertijd ook dirigente was) wist de ongelooflijk complexe creatieve en technische taak zonder enige zichtbare moeite of inspanning tot een goed einde te brengen.

13/08/2010
Tijdens de Duitse avond kwamen diverse solisten aan bod. Eliane Rodrigues kreeg het gezelschap van Liviu Prunaru (viool) en Godfried Hoogeveen (cello), toonaangevende concertmeesters van het Amsterdamse Concertgebouw, dat een van de beste orkesten ter wereld heeft, en samen vertolkten zij het adembenemende concert van Beethoven voor piano, viool en cello, begeleid door het orkest.

Eens te meer bewees Liviu Prunaru met zijn vertolking dat hij met recht en reden wordt beschouwd als een van de beste jonge violisten van Europa. Zijn vioolspel is verbluffend helder, mooi, technisch perfect en afwisselend qua vioolstrijken en nuances; zelfs de kleinste details van Beethovens partituur worden weergegeven.

Godfried Hoogeveen, die enkele dagen eerder tijdens het kamermuziekconcert de bekende sonate voor arpeggione van Schubert op briljante wijze had vertolkt, deed ook tijdens dit concert zijn best met een uitstekende vertolking van de hoeksteen in de literatuur voor zijn instrument (wat het tripelconcert van Beethoven beslist is voor cellisten). Zijn artistieke imago spreekt aan door zijn grote muzikale vakmanschap, het zachte en warme geluid van zijn instrument, en zijn waarlijk artistieke maturiteit van topkwaliteit.

Eliane vulde het internationale trio aan met een mooie toets, door briljant pianospel en vreugdevolle creaties toe te voegen aan de strijkinstrumenten. Deze vreugde was voelbaar tijdens de hele vertolking van het meesterwerk van Beethoven. In het tweede gedeelte bezorgde het orkest onder leiding van Alexander Dmitriev de toehoorders een accuraat geslepen diamant: de tweede symfonie van Johannes Brahms. De creatieve magie ging op geen enkel ogenblik tijdens het concert verloren, en was van de eerste tot de allerlaatste minuut aanwezig.

8 en 15/08/2010
De kamerorkesten van Música Romântica zullen worden herinnerd voor twee monumentale prestaties. De eerste betrof de gevoelige en briljante vertolking van Eliane Rodrigues samen met Liviu Prunaru en Godfried Hoogeveen van Schuberts trio in b-majeur. De muzikanten slaagden erin om in dit stuk alle elegantie en gratie te leggen die typisch is voor Wenen. En de tweede zondag van het festival gaf de pianiste een levendige vertolking van het pianokwintet van Schumann, ditmaal samen met het Stravinskykwartet.

16/08/2010
De Amerikaanse avond beloofde al van bij de start een overdonderend succes te worden en heel wat publiek te trekken. Het is moeilijk om muziekwerken te vinden die het publiek duidelijker en directer aanspreken dan de grootste meesterwerken van Gershwin en Bernstein. Het orkest wist de gastdirigent van die avond, Walter Proost, met duidelijk gemak te volgen en overwon vlot alle ritmische en andere moeilijkheden in de Amerikaanse klassiekers. Walter, die bekend staat als een specialist in dit repertoire en een postgraduaat volgde bij Leonard Bernstein, "baadde" letterlijk in de muziek en wist de hele zaal in vervoering te brengen. De duidelijke en precieze bewegingen van de dirigent versterkten nog de feestelijke stemming die tijdens die avondvoorstelling overheerste.

Eliane Rodrigues gaf een briljante vertolking van Gershwins Rhapsody in Blue. En opnieuw speelde ze deze wereldhit alsof het haar eigen muziek was, waarbij ze improviseerde, maar nooit iets herhaalde. Ze keerde steeds terug naar dezelfde thema's, maar telkens op een andere manier. Het was alsof de muziek hier en nu werd geboren, tot groot genoegen van ons, de toehoorders. Ik durf zelfs te stellen dat een dergelijke vertolking de grote Amerikaanse improvisator heel erg "betaamt".

18/08/2010
Violiste Dora Schwarzberg groeide uit tot de onbetwiste heldin van de Franse avond. Al haar intonaties en motieven zitten vol gevoel en een speciale spanning, die ervoor zorgen dat je geboeid naar haar luistert en haar gevoelens deelt. Dora is een briljant vertegenwoordigster van de bekende vioolschool van Odessa. En we moeten haar dankbaar zijn omdat ze de grote tradities uit het verleden levend houdt. Het idee om twee uitermate subtiele en quasi "gewichtsloze" vioolsonates van Debussy en Ravel te vertolken in een versie voor viool en symfonieorkest, kan in eerste instantie enigszins betwistbaar lijken, maar uiteindelijk bleek dit heel goed uitvoerbaar.

Er werden enkele nieuwe kleuren en emoties gecreëerd, terwijl de bewerkingen van Jorge Bosso, die tactvol waren en stilistisch heel nauw aanleunden bij de orkestrale manier van werken van de grote Franse componist uit de beginjaren van de 20e eeuw, bijzonder harmonieus pasten in het programma van het tweede deel, waarin Alexander Dmitriev en zijn orkest hun favoriete werk van Ravel vertolkten. De vrijheid, de uitmuntendheid en het plezier waarmee zowel het orkest als de dirigent hun vertolkingen afleverden, alsook het intelligente en verfijnde, bijna schilderachtige "decoratiescript" van de meesterwerken van Ravel, dat levendig werd vertolkt door de muzikanten uit Sint-Petersburg, bezorgden het publiek een waarlijk esthetisch gevoel van verrukking. Dit was een uiterst waardevolle emotie, die men in onze huidige maatschappij nog maar zelden tegenkomt.

20/08/2010
De festivalgasten wachtten met duidelijk ongeduld op het filmmuziekprogramma. Het concert was een absoluut succes en vormde een opwindende finale voor het hele festival. De verwachtingen van het massaal aanwezige publiek werden ingelost. Die avond leidde Eliane de muzikanten van het filharmonisch orkest van Sint-Petersburg, en ze had heel wat voorbereidend werk gedaan om het programma te vullen met een mooie selectie van de meest indrukwekkende soundtracks uit films van overal ter wereld. Het resultaat was een allesomvattend, boeiend en aantrekkelijk geheel dat zeker niet kan worden vergeleken met een "lappendeken". Er werden resolute muziekstukken gespeeld uit "Star Wars", "Gladiator" en "Pirates of the Caribbean", maar ook schitterende songteksten uit "Schindler's List", "Once Upon a Time in America" of "The Godfather" kwamen aan bod.

Eliane wisselde orkestrale stukken af met pianosolo's, terwijl ze in het concert ook droevige intonaties integreerde die wezen op het onvermijdelijke einde van de festivaldagen. Het publiek reageerde op elk stuk in het concert met een enorm enthousiasme, en het leek alsof het applaus aan het eind nooit zou stoppen.

Het kolossale succes van dit slotevenement, alsook van alle voorgaande concerten, de positieve reacties van zowel muzikanten als publiek, de gelukkige gezichten, en de wens om volgend jaar in augustus terug te komen naar dit festival: kan men zich een mooier resultaat wensen voor deze twee weken durende muzikale marathon? Bravo, Música Romântica, en tot de volgende keer!

Yuri Serov
Professor Conservatorium St. Petersburg