Yuri Serov

Saas-Fee heeft de klanken van klassiekers enorm gemist, zo lijkt het wel. Música Romântica maakte dat gemis in augustus 2017 goed met de vrolijke kleuren van symfonische muziek. De ontmoetingen in de Alpen hebben een onvergetelijke artistieke en emotionele indruk nagelaten. Wat zijn voor mij de hoogtepunten van de zes, stuk voor stuk originele, concerten met een mooi opgebouwd programma en een meesterlijke uitvoering voor de toehoorders?

Naar mijn mening, en ik denk dat velen die mening delen, was de Beethoven-avond een van de hoekstenen van het festival. En niet alleen omdat Eliane Rodrigues, muze, organisatrice en grootste creatieve kracht achter dit festival, Beethoven speelde, een componist die haar volgens mij heel na aan het hart ligt. Haar Beethoven is vrij, emotioneel bevrijd en wonderlijk lyrisch (in dit geval sluit lyriek de sentimentaliteit die zo typisch is voor Beethoven niet uit). De Beethoven van Rodrigues is ook heel sterk en alles omvattend, elk detail is uitgekiend en intens en de ongelofelijke technische vaardigheden van de musicienne geven haar een vrijheid waar een ander alleen maar van kan dromen. Rodrigues speelde een pianoversie van het vioolconcert met een opvallende omzichtigheid, als een breekbaar sieraad, en de muziek van dit opus, dat even meesterlijk als lang is, schitterde met alle kleuren van een perfecte Fazioli.

Voor de Chorfantasie Op. 80 werd Rodrigues voor de gelegenheid begeleid door het uitstekende symfonisch staatsorkest van Sint-Petersburg, het koor Ex Tempore, een vaste waarde op dit festival, (geleid door Florian Heyerick), en dirigent Walter Proost. Ik wil u er ook even aan herinneren dat Eliane Rodrigues enige tijd geleden samen met Walter Proost en het symfonisch staatsorkest van Sint-Petersburg een unieke opname heeft gemaakt van alle pianoconcerten van Beethoven in Sint-Petersburg, waaronder de Chorfantasie, het tripelconcerto en een pianoversie van het vioolconcert.

In het openingsconcert van Música Romântica was een hoofdrol weggelegd voor het meesterlijke concerto voor piano en orkest van Chopin. Eliane Rodrigues was soliste en dirigente tegelijkertijd, een enorme uitdaging in dit romantische opus vol vrije cadensen voor het solo-instrument. Een uitdaging die met glans werd volbracht, zowel door Rodrigues als door het orkest dat zich liet leiden door elke beweging van Eliane. Een ideaal ensemble met de nodige vrijheid, een fascinerende romantische sensualiteit en de etherische en zachte pianoklanken die zo tekenend zijn voor de pianistiek van Rodrigues, onder de subtiele begeleiding van het orkest - wat wil een mens nog meer?

Ook op het programma: grote orkestrale werken van Smetana, Rimsky-Korsakov en John Williams in een interpretatie van Rodrigues, maar dit keer enkel als dirigente. Het orkest volgde haar met veel plezier, een gevoel dat gedeeld werd door het publiek. Het creatieve contact tussen de dirigente en de muzikanten van het symfonisch staatsorkest van Sint-Petersburg was echt voelbaar.

Een symfonie van Tchaikovsky, uitgevoerd door een uitstekend Russisch orkest, is iets waar elk publiek waar ook ter wereld vol verwachting naar uitkijkt. En als het om de Vijfde gaat, de populairste symfonie van Tsjaikovski, zijn de verwachtingen dubbel zo hoog. Het leidmotief van deze symfonie, van moeilijkheden en leed tot zich verheugen en genieten van de eenvoudige dingen in het leven (in wezen absoluut een beethoveniaans idee) doet elk gevoelig hart sneller slaan. Het symfonisch staatsorkest van Sint-Petersburg, gedirigeerd door Yuri Serov, bracht de symfonie met de nodige vitaliteit, met een heel rijke klank en een heel frisse benadering. Het langzame tweede deel, dat begint met de bekende hoornsolo, werd vol passie gebracht. De luisteraars genoten duidelijk van elk van de 45 minuten van deze symfonie, echt een meesterwerk van de Russische muziek.

Aan nieuwe ontdekkingen geen gebrek in het repertoire van het kamermuziekconcert, dat een echte internationale bezetting van muzikanten samenbracht in de Pfarrkirche van Saas-Fee. We werden verrast met originele versies van algemeen bekende stukken, schitterend en zelfs energiek gebracht, die ons aan het denken zetten over muzikale textuur, over waar de grenzen liggen bij de interpretatie van werken van overleden meesters. Een experiment dat zeker een succes te noemen is, dat moet gezegd worden.

Originele versies van Rhapsody in Blue van George Gershwin en West Side Story van Leonard Bernstein voor twee piano's en twee percussionisten (die elk zo'n twaalf verschillende instrumenten speelden en heel artistiek overschakelden van het ene op het andere) werden met zo veel overtuiging en charme gebracht dat de relevantie van dit soort muzikale experimenten nooit in vraag werd gesteld. Een pluim ook voor het sublieme samenspel van het moeder-dochterduo aan de piano, Eliane Rodrigues en Nina Smeets-Rodrigues, en de nooit aflatende uitmuntendheid en instrumentale vrijheid van de Belgische percussionisten Carlo Willems en Koen Wilmaers. De vier uitvoerders werden letterlijk onder stroom gezet door de opzwepende ritmes van Gershwin en Bernstein. Heerlijk om te zien hoe ze zo nu en dan de solopartij overgaven aan hun vriend en vol bewondering luisterden naar hun partner, hoe ze communiceerden met het publiek en hoe moeiteloos ze tutti speelden. Rodrigues werd die avond begeleid door Chingiz Osmanov (viool), Luc Tooten (cello) en de solisten van het symfonisch staatsorkest van Sint-Petersburg in werken van Dmitry Shostakovich, Astor Piazzolla en Carlos Gardel.

De volgende dag, na het kamermuziekprogramma, liet de opvoering van Maurice Ravels Rhapsodie Espagnole een blijvende indruk na. De samenwerking tussen dirigent Dirk Vermeulen en het symfonisch staatsorkest van Sint-Petersburg kon op de vorige editie van Música Romântica ook al op veel bijval rekenen. In augustus 2017 bewees Dirk zijn muzikaal vakmanschap opnieuw. Zo'n moeilijk orkestraal stuk had misschien iets meer geoefend kunnen worden, op enkele dagen tijd kan je niet alle noten perfect laten klinken, maar de Rhapsodie klonk opvallend fris, in de stemming, met een natuurlijke toets in het Franse repertoire dat Russische orkesten eerder vreemd is (met dank aan Dirk Vermeulen). De vele solopartijen werden meer dan behoorlijk gespeeld, aan virtuositeit geen gebrek. Kortom, in vele opzichten een indrukwekkende opvoering.

Het slotconcert van het festival was een vuurwerk van muzikale impressies en diverse stijlen en genres. Van Ravels virtuoze pianoconcerto (prachtig uitgevoerd door Eliane Rodrigues als dirigente en soliste) tot filmmuziek van John Williams, van de bekende wals van Shostakovitch uit de Suite voor jazzorkest nr. 2 tot de niet minder populaire Pomp and Circumstance march van Edward Elgar. In de symfonische stukken hield Eliane Rodrigues enkel de dirigeerstok in de hand en bezielde de muzikanten en toehoorders met haar ongelofelijke energie. Een volle zaal en een enthousiast onthaal door het publiek zorgden slechts deels voor de sfeer op het festival. Een sfeer die nog versterkt werd door een helder orkestraal geluid, de charme van bekende hits, het merkbare plezier waarmee de muzikanten op de bühne zich overgaven aan de muziek en ook een vleugje droefheid vanwege het afscheid van deze romantische kunst van topkwaliteit die slechts een keer per jaar weerklinkt in deze pittoreske en grillige uithoek van de Alpen. We blijven achter met een onvergetelijk indruk die ons doet genieten van deze editie en alvast doet uitkijken naar nieuwe ontmoetingen met Musica Romantica.
Tot volgend jaar. Op dezelfde plek.

Yuri Serov
Professor conservatorium St. Petersburg