Wolfgang Mende

Eliane Rodrigues

Semper furore

Aantekeningen bij de eerste concertweek van Música Romântica 2010

Saas-Fee organiseert een nieuwe editie van zijn festival "Música Romântica". Initiatiefnemer en organisator Ernest Smeets heeft de jarenlange strijd om het voortbestaan goed doorstaan, en na de bezielende nieuwe start vraagt men zich af hoe het in deze toch in heel Europa bekende berggemeente tot zo'n "irritaties" is kunnen komen. Maar samen met de artistiek directeur kwam in elk geval ook een gast mee die al tientallen jaren van de partij is geweest, net als het idee. En het is naast zijn vrouw en muze ook te danken aan zijn energie, volharding en zijn vaardigheden; dat het toeristische bureau de "parel van de Alpen" nog aantrekkelijker kan maken.

De Braziliaanse Eliane Rodrigues staat ook in 2010 met haar bekende spontaniteit en blakende vitaliteit in het middelpunt van dit muzikale evenement. Deze impulsieve en vurige, soms zelfs extatische virtuoze met het bruisende temperament en het enorme repertoire is de Antwerpse muziekprofessor die zich ook als componiste liet opmerken en even passioneel omgaat met muziek als de mannen in haar thuisland omgaan met voetbal. Terwijl ze vanaf haar piano het orkest dirigeert, vecht ze als een componiste voor partituurgetrouwheid. Technische problemen zijn haar vreemd.

Het programma van deze twee weken ziet er als volgt uit: een ruime keuze aan orkest-, concert- en kamermuziek, die ondanks de grote verscheidenheid perfect is afgestemd op haar enorme pianotalent. Zij vormt het middelpunt van het festival, omringd door uitstekende solisten. Kleurrijke repetitie- en elegante avondjurken onderstrepen haar even inspirerende als dominante aanwezigheid, die tegelijkertijd ook een absolute harmonie en hartelijkheid uitstraalt.

Prof. Alexander Dmitriev, die al jarenlang het academisch filharmonisch orkest van St. Petersburg leidt, en de eerste concertmeester en eerste violist van het Stravinskykwartet (dat tijdens het weekend ook een eigen optreden verzorgt) laten zich gewillig door haar leiden. Ze kennen elkaar van gezamenlijke concerten en cd-opnames in de voormalige hoofdstad van het tsarenrijk.

Wat ik zo buitengewoon en bijzonder verdienstelijk vind aan het klassieke festival van Saas-Fee, is het feit dat de kerkdeuren worden opengesteld voor alle soorten orkesten, ensembles en solisten. Toeristen, "fans" uit België, Nederland en Duitsland, alsook plaatselijke inwoners hebben hier in toenemende mate gebruik van gemaakt. Terwijl er de eerste dagen gemiddeld zo'n 30 toehoorders binnen en buiten liepen, hielden op de vijfde dag al zo'n 80 tot 100 geïnteresseerden het langere tijd uit. Dat men niet in een kerk gaat zitten met zijn dagelijkse pet op, kunnen zelfs atheïstische ouders hun kinderen bijbrengen. Maar wat vooral zo belangrijk was, is dat tussen de volwassenen ook heel wat kinderen en jongeren zaten, die tegenwoordig heel vaak aan ritme, dynamiek en show worden blootgesteld. Ook op die manier kan men reclame maken voor muziek!
De toegangsprijzen voor de laatavondconcerten waren overigens niet enkel haalbaar voor al wie rijk en mooi is. Mogelijk heeft het elan, de jeugdige en dynamische benadering van klassieke en romantische muziek de nodige positieve impact gehad op het jongere publiek.

Het absolute gemak waarmee Eliane Rodrigues elk stuk weet te spelen en de moeiteloze uitvoering die haar cadensen, trillers of figuren kenmerkt, kon men zonder enig probleem ervaren tijdens een onaangekondigde repetitie die werd afgesloten met luid applaus. Tijdens de jaren dat ze haar kinderen heeft grootgebracht, heeft ze duidelijk gewerkt aan de schoonheid van de klanken. Hoe graag hadden we niet ter ere van de jubilaris (Chopin werd in 1810 geboren) een soloavond met etudes en polonaises gehoord, wat passend zou zijn geweest voor de fijngevoelige bedenker van melodieën en harmonieën als "kleine meester"! De pianoconcerten van Chopin, zes relatief gelijkaardige delen - waaronder het rondo "Krakowiak" -, vertoonden iets te veel ‘Beethoven'-gebaren, waarbij het orkest geen glans kon afdwingen via de instrumentatie. Zo nu en dan leek het ons dat een Blüthner-, Bechstein- of Bösendorfer-piano beter zou hebben gepast bij de vaak met zijn gezondheid sukkelende Chopin dan de veel te grote Fazioli-vleugel.
En ondanks de grote vaderlandsliefde voor het grote Polen waren er af en toe toch te veel fortissimogeluiden voor oren uit Dresden die als totaalklank de eerste rijen toehoorders bereikten!

De onbetwiste hoogtepunten van de concerten (de kamermuziek werd al als uitstekend beoordeeld) waren het pianoconcert in b-mol van Tsjaikovski (bravo's in koor!) en het tripelconcert van Beethoven, waarin de grandioze eerste concertmeester en de eerste solocellist van het Concertgebouworkest, die uitstekend de toon hield, musiceerden samen met de pianiste en het orkest. Deze gebeurtenissen blijven beslist in het geheugen gegrift als bijzondere vakantiemomenten en herinneren aan ervaringen in grote concertzalen.

De parochiekerk van Saas-Fee is schijnbaar de perfecte locatie om te musiceren, als je bedenkt dat er elders gekozen wordt voor tenten en schuren; enkel de akoestiek van de onregelmatige en ongewoon brede ruimte kan soms voor problemen zorgen. Samen met de vriendelijke kerkleiding die een niet-kerkelijk festival ten volle steunt, moet worden nagedacht over enkele aanpassingen. De Kerk heeft veel gedaan voor de ontwikkeling van de muziek, die tegenwoordig dienst doet als internationaal communicatiemiddel.

Presentaties en programmaboekjes moeten de toehoorders helpen om de diepere betekenis van de muziek te begrijpen. Dat in de teksten doorlopend van taal wordt gewisseld, maakt het er niet makkelijker op om meer te weten te komen over de muziek, de componisten en de vertolkers. In Oberwallis zou men de programmaboekjes vooral in het Duits moeten behouden, en misschien kan er verder een Franse of Engelse vertaling van het geheel aangeboden worden, zoals nuttig is gebleken bij de cd's. De introducties tot de concertavond zouden op een gekopieerd blad vermeld kunnen worden, en een minder lijvig festivalprogramma zou in een grotere oplage kunnen worden verdeeld.

Om van de nieuwe start een succes te maken, werd de burgervader nadrukkelijk uitgenodigd, werden "Musica Romantica"-folders voorzien in het toerismebureau in de hoofdstraat, en in Stalden, Zermatt, Visp en Brig werden grote publiciteitsborden geplaatst. Om alle inwoners te betrekken bij dit evenement, moet ernaar gestreefd worden om in het programmaboekje meer publiciteit te maken voor hotels dan foto's te plaatsen. In Ernen of Gstaad, waar de ‘genius loci' niet langer vertoeft, schijnt de bevolking voor 100 % achter de organisatie te staan.

Tijdens de tweede week van het festival waren er nog diverse concerten voor jong en oud waarvoor heel wat interesse was, waaronder de schitterende werken van Gershwin "Rhapsody in Blue" en "An American in Paris", de "Carmen Suite" van Bizet en een avond die volledig gewijd was aan bekende filmmelodieën. Als dat niet aanlokkelijk is!

Ter afsluiting nog enkele suggesties voor dit klassieke festival waarvan het basisidee beslist lovenswaardig is, namelijk volkeren dichter bij elkaar brengen. Binnenkort vieren we het Lisztjaar. In 2013 kunnen Wagner en Verdi misschien in samenwerking met het Mariinskitheater (opera) van Sint-Petersburg gehuldigd worden. En als het gereputeerde Russische orkest verder met zijn voorbeeldige aanwezigheid een voor Wallis buitengewoon kader biedt, kan men als eerbetoon in memoriam een jaargang van 1941 en 1812 plannen gaande van Glinka over Tsjaikovski tot Prokofjev. Dit zou duidelijk maken wat voor een zuiver cultuurvolk de Russen zijn. De hymne van Glière aan Sint-Petersburg, het Venetië van het Noorden, zou voor de titel kunnen zorgen.

Wordt vervolgd!
Wolfgang Mende