Anne-Marie Segers

Dora Schwarzberg & Eliane Rodrigues

ALLA RICERA DEL TANGO PERDUTO
Muziek als geheugensteun en als monument

Einheit ohne Vielfalt stumpft ab; Vielheit ohne Einheit wirkt spaltend.
Die Einheit in der VIelheit zu erkennen, ist eine Grundkomponent der Kreativität

Deze zomer in Saas-Fee vond de wereldpremière plaats van twee arrangementen van Jorge A. Bosso. Hij bewerkte de Vioolsonate van Claude Debussy voor symfonisch orkest, en ook de Vioolsonate van Maurice Ravel. Dora Schwarberg nam daarbij meesterlijk de vioolsolo voor haar rekening.

Jorge A Bosso werd geboren in Buenos Aires maar verhuisde twintig jaar geleden naar Italië. als cellist studeerde hij bij Paola Szabo en werkte hij met het Chandor Quartet. "Maar verder doe ik niet veel in Italië", vertrouwt hij me toe op een festivalterras in Saas-Fee. "En trouwens ook niet in Argentinië. Ik ga daar nog maar heel af en toe heen. Ik trek vooral veel naar Rusland."

Eliane Rodrigues en Ernest Smeets ontmoette hij twee jaar geleden op een festival in Noorwegen, in het gezelschap van Dora Schwarzberg. Musici van wereldformaat laten zich niet begrenzen door een continent of twee... "En nu zitten we hier samen", glimlacht Jorge A Bosso. "Ik ben bijzonder blij met deze uitnodiging, want dit is een bijzonder festival op een bijzondere locatie. En ik ben zeer onder de indruk van de persoonlijkheid van Eliane Rodrigues".

Jorge A Bosso is al geruime tijd bezig met de iconen van het repertoire, zoals hij hen zelf noemt: Johann Sebastian Bach, Strauss,.... Dat bezig zijn met die iconen maakt hij tastbaar in zijn arrangementen. "Arrangementen zijn vaak enorme fusies van stijlen en cross overs. Het resultaat is de ene keer al wat geslaagder dan anders - vooral omdat er vaak niet echt een groot idee achter zit. Maar als je naar de schoonheid van muziek wil kijken, dan herken je daarachter plots een heleboel dingen." De legitimatie van al die overleveringen zal zich bewijzen in de loop van de tijd.

Met zijn arrangementen van muzikale titanen wil hij een monument bouwen voor die componisten. "Want wie muziek schrijft, wil de eeuwigheid bereiken. Maar om die muziek ook vandaag begrijpbaar te maken, toegankelijk te maken voor de nieuwe generatie,wil een arrangement wel eens helpen".

De term monument komt van het Latijn monere: dat betekent zoveel als oproepen, herinneren, eren en vieren. Met zo'n monument bouwen we dus een gemeenschappelijke geschiedenis. Want we hebben onze verplichtingen tegenover het verleden, maar soms moeten we ook compromissen sluiten naar de toekomst toe.

"Kijk maar naar Johann Josef Imseng" (6 juni 1806 Saas-Fee - 5 juli 1869 Saas Almagell)! Hij was hier priester & alpinist. Op het dorpsplein voor de kerk staat een standbeeld van hem. "The big idea that this person had of creating"! roept Bosso uit. Hij was een pionier in het opkomende toerisme, en stimuleerde dat ook voor honderd procent. Hij bood de eerste toeristen onderdak in zijn pastorie, organiseerde bergtochten en zette zich in voor de bouw van hotels. In 1849 zou Imseng houten planken onder zijn voeten gebonden hebben en zo naar Saas Grund ‘gevlogen' zijn. Daarmee had hij de eerste skitocht in de hele omgeving ondernomen...

Op onze zoektocht naar de best mogelijke manier om de Grote Klassieke Muziek zo integer mogelijk door te geven, vormen arrangementen dus een uitstekend ‘transportmiddel'. En om dat transportmiddel adequaat vorm te geven, dienen we ons te laten inspireren door diverse inspiratiebronnen: de visionaire geest van Johann Josef Imseng, maar ook de literatuur van de twintigste eeuw in het algemeen, de oude Grieken, of de minnezangers...

"Maar zoals de vogels vóór de mensen geschapen werden op de Vierde Dag, zo werden klanken ook gecreëerd vóór de woorden. De parabel van de Babeltoren leert ons dat de mens gestraft werd door de woorden - maar niet door de klanken. Die zijn van een metafysische orde en horen ons in feite niet toe. Door die intrinsieke waarde helpen ze ons ook, dichter bij de hemel te komen..."

Jorge A.Bosso zwijgt even en neemt een slokje van zijn glas. Saas-Fee is op zijn mooist op dit middaguur, de zon streelt de bergflanken zo liefdevol dat het haast pijn doet aan de ogen, en een paar tafels verder zijn Eliane Rodrigues en Dora Schwarzberg druk in gesprek, twee paradijsvogels. Na zijn verhaal merk ik pas hoeveel Jorge A Bosso ook uiterlijk wegheeft van die vroegere minnezangers. En hoe die opvallende ogen van hem nog veel meer mooie muziek beloven...

Anne-Marie Segers
Najaar 2010